ලෝකයේ විශාලම නිවර්තන වනාන්තරය වන ඇමසන් වනාන්තරය, ඉතිහාසයේ බලවත්ම ‘Super El Niño’ කාලගුණික තත්ත්වය හමුවේ සදාකාලිකවම විනාශ වී යාමේ දැවැන්ත අවදානමකට ලක්ව ඇති බවට පරිසර විද්යාඥයන් අනතුරු අඟවනවා.
පැසිෆික් සාගරයේ උෂ්ණත්වය ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යාම හේතුවෙන් වසර 150කට පසු මතුවන බලවත්ම ‘Super El Niño’ තත්ත්වය නිර්මාණය වීමේ 80%ක සම්භාවිතාවක් පවතින බවයි ඇමෙරිකානු NOAA ආයතනය පෙන්වා දෙන්නේ.
අධික රශ්මිය, ලැව්ගිනි සහ නියඟය හමුවේ ‘lungs of the planet’ ලෙස හැඳින්වෙන ඇමසන් වනාන්තරය දැනටමත් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය කරනවාට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් වායුගෝලයට මුදාහැරීමට පටන් ගෙන තිබෙනවා.
විද්යාඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ වනාන්තරයට යථා තත්ත්වයට පත්වීමට ප්රමාණවත් කාලයක් නොලැබීම නිසා එහි ‘Tipping Point’ හෙවත් ආපසු හැරවිය නොහැකි විනාශයේ සීමාව පසුවෙමින් පවතින බවයි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ඇමසන් වනාන්තරයෙන් 80%ක් පමණ වියළි තණබිම් බවට පත්වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතිනවා.
මීට වසර මිලියන 56කට පෙර සිදුවූ පාරිසරික විනාශයේදී ද මෙලෙස වනාන්තරවලින් 60%ක් විනාශ වී යථා තත්ත්වයට පත්වීමට වසර ලක්ෂයකට වඩා ගතවූ බවයි ෆොසිල අධ්යයන මගින් පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ.
මේ අතර මිනිසා විසින් වායුගෝලයට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මුදාහරින වේගය අතීතයට වඩා 10 ගුණයකින් වැඩි වී ඇති අතර, ඇමසන් වනාන්තරය ආරක්ෂා කර ගැනීමට හදිසි පියවර නොගතහොත් මුළු මහත් පෘථිවියේම පැවැත්ම දැඩි තර්ජනයකට ලක්වනු ඇති.
